Папулярныя Пасты

Выбар Рэдакцыі - 2019

Карэлія ў "зімовую вайну" 1939-1940 гг.

У расійскай гістарыяграфіі "зімовай вайны" 1939-1940 гадоў аднымі з найбольш слаба вывучаных з'яўляюцца пытанні пра тое, якую ролю ў ажыццяўле-нді сваіх ваенна-стратэгічных і палітычных планаў савецкае руководст-ць адводзілі Карэліі. Толькі ў апошнія два-тры гады гісторыкам сталі да-ступня архіўныя дакументы, якія дазваляюць даследаваць дадзеную праблему.
Фота: livejournal.com

У самым пачатку "зімовай кампаніі" ў савецкай друку было апублікавана паведамленне аб тым, што ў фінскім горадзе Териоки, занятым часткамі Чырвонай Ар-Міі, ўтворана Народнае ўрад Фінляндыі на чале з О.В.Куусине-ном. Яго стварэнне мела на мэце ўвесці ў зман сусветную общест-скія меркаванне, паказаць, што СССР не толькі не вядзе агрэсіўную вайну пра-тив Фінляндыі, а наадварот, заключыўшы ваенны саюз з дэмакратычнай Фін-ляндией, дапамагае фінскім рабочым і сялянам пазбавіцца ад буржуазнага ўрада.

Для рэалізацыі гэтай задачы неабходна было стварыць хаця б бачнасць дзейнасці ўрада Куусинена. І тут галоўная роля савецкім Рука-часць адводзілася Карэліі і яе партыйнай арганізацыі.

Па дамове паміж СССР і Фінляндскай Дэмакратычнай Рэспублікай па-апошнімі перадавалася тэрыторыя савецкай Карэліі на захад ад Кіраўскай чыгункі агульнай плошчай 70 тыс. Кв. кіламетраў, населеная пре-маёмасна карэламі. З Масквы паступіла ўказанне правесці растлумачваючы-чых працу сярод насельніцтва рэспублікі аб неабходнасці гэтага кроку.

Карэльскі абкам ВКП (б), выконваючы распараджэння цэнтра, разгарнуў шырокую прапагандысцкую кампанію па растлумачэнню жыхарам рэспублікі "Декла-рацыі Народнага ўрада Фінляндыі" і "Дамовы аб узаемадапамозе паміж СССР і Фінляндскай Дэмакратычнай Рэспублікай". Пры гэтым асаблівая ўвага надавалася таго пункту дагавора, дзе гаварылася "аб неабходнасці ўз'яднання карэльскага народа з роднасным яму фінскім народам у адзінай Фінляндскім дэмакратычнай дзяржавы".

Фота: livejournal.com

На старонках рэспубліканскага друку публікаваліся рэзалюцыі мітынгаў і сходаў насельніцтва, "ўхваляе рашэнне савецкага ўрада". Гэтыя матэрыялы павінны былі пераканаць грамадскасць у поўнай падтрымцы жыце-нікамі Карэліі дагавора паміж СССР і Фінляндскай Дэмакратычны Респуб-ликой.

Аднак на самай справе аднадушнасці не было. Аналіз архіўных дакументаў паказвае, што на сходах выказвалася незадаволенасць прынятымі рашэ-ниями, гучала пытанне: чаму наш урад не запыталася меркавання Карэл-скага народа пра ўз'яднанне яго з Фінляндыяй. У шэрагу месцаў (асабліва ў Юж-ных раёнах рэспублікі - Аланецкую і Пряжинском) выяўлялася жаданне лю-дзей, у тым ліку і партыйных работнікаў, з'ехаць з гэтых раёнаў у Савецкі Саюз.

У сярэдзіне снежня 1939 г. на які адбыўся ў Петразаводску партыйным актыве сакратар Карэльскага абкама ВКП (б) Г Н.Куприянов абрынуўся на та-ных людзей з крытыкай: "Імкненне уцячы з раёнаў, якія адыходзяць да Финлян-дии, не можа расцэньвацца інакш як дэзертырства . Мы павінны падрыхтаваць народ Фінляндыі да ўстанаўлення савецкага ладу і пабудове сацыялісты-нага грамадства ".

Фота: livejournal.com

Для ажыццяўлення гэтай жа мэты з самага пачатку вайны з жыхароў восточ-най Фінляндыі, якія не паспелі эвакуявацца са сваёй арміяй ўглыб краіны (а такіх на ўсім працягу савецка-фінляндскай мяжы ад раёна Петсамо да Паўночнай Ладагі аказалася крыху больш за 2 тыс. Чалавек), сталі стварацца Камітэты Працоўнага Народнага фронту. У іх задачу ўваходзіла арганізацыя ага-тационно-прапагандысцкай работы сярод мясцовага насельніцтва па падтрымцы праграмы Народнага ўрада.

Для фарміравання Камітэтаў ў раёны, занятыя часткамі Чырвонай Арміі, былі накіраваныя адмысловыя брыгады прадстаўнікоў Териокского права-тва. У іх склад увайшлі члены партыйнага і савецкага актыву Карэліі, якія валодалі фінскім мовай. Да пачатку студзеня 1940 г. было створана 15 комите-тов ў буйных населеных пунктах і прызначанае 4 ўпаўнаважаных ў невялікіх вёсках ўсходняй Фінляндыі. Па заканчэнні вайны Камітэты павінны былі стаць палітычнай асновай дэмакратычнай Фінляндыі.

У пачатковы перыяд вайны кіраўніцтва СССР паставіла перад Карэльскай абкамам ВКП (б) і іншую задачу - падрыхтаваць кадры для стварэння новага го-сударственного апарата дэмакратычнай Фінляндыі. Ён павінен быў фор-мироваться з партыйных і савецкіх работнікаў рэспублікі, якія валодалі Фін-ільвяня мовай. У гэтай сувязі са снежня 1939 г. ва ўсіх памежных раёнах Ка-релии былі арганізаваны гурткі для партыйна-савецкага актыву па вывучэнні фінскага мовы.

Яшчэ да пачатку ваенных дзеянняў у дапамогу Народнаму ўраду Куу-синена стала фарміравацца Фінляндская народная армія, якая складаецца ў асноўным з карэлаў, фінаў і ингерманландцев Карэліі і Ленінградскай аб-ластах. Яе злучэння размяшчаліся ў другім эшалоне за войскамі Чырвонай Арміі.

Фота: livejournal.com

Часткі Фінляндскай народнай арміі былі раскіданыя на ўсім працягу савецка-фінляндскага фронту - ад Баранцава мора да Ладагі: 1-я і 2-я стралковыя дывізіі знаходзіліся на Карэльскім пярэсмыку ў паласе 7-й арміі, 3-я'стрелковая дывізія фармавалася ў Карэліі ў раёне Поросозеро-Суаярві ў паласе 8-й арміі і 4-я памежная дывізія - на Кольскім полуост-рове ў складзе 14-й арміі.

Аднак цалкам укамплектаваць іх асабістым складам не ўдалося. Па ар-хивным дадзеных, на пачатак сакавіка 1940 г. Фінляндская народная армія насчиты-вала каля 18-20 тыс. Народоармейцев.

Вялікую дапамогу ў папаўненні частак гэтай арміі, асабліва тых, якія дыслакаваліся на тэрыторыі Карэліі (3-я стралковая дывізія - у раёне Поросозеро-Суаярві і 7-ы асобны полк - у раёне Ухты) аказваў Карэл-скі абкам ВКП (б). Да пачатку студзеня 1949 г. толькі ў 3-ю стралковую дывізію ім было накіравана ў якасці палітработнікаў 36 чалавек.

У гэтую ж дывізію на працягу ўсёй "зімовай вайны" з раёнаў рэспублікі, у якіх пераважала карэльскае насельніцтва (Аланецкай, Пряжинского, Пет-ровского, Ведлозерского і інш.), Накіроўваліся добраахвотнікі. Да сакавіка 1940 г. іх налічвалася 722 чалавека.

Пацярпеўшы няўдачу ў ажыццяўленні сваіх планаў, савецкі ўрад ставіць перед.партийно-савецкім кіраўніцтвам Карэліі іншую задачу: да на-чала новага наступу на Карэльскім фронце, запланаванага на люты-раль 1940 г., правесці перасяленне з 40-к.илометровой зоны ад дзяржмяжы ўсіх жыхароў. Прычым у лік якіх перасялілі патрапілі як савецкія грамадзяне, якія пражывалі ў памежнай з Фінляндыяй паласе, так і жыхары ўсходняй Фінляндыі, якія апынуліся на тэрыторыі, занятай часткамі Чырвонай Арміі напрыканцы 1939-пачатку 1940 гг.

Фота: livejournal.com

грамадзяне Фінляндыі (Усяго больш за 2 тыс. Чалавек) былі выселеныя ў тры на-селен пункта: Кавгору кандапожскай раёна (481 чалавек), Интерпоселок Пряжинского раёна (1320 чалавек) і Кинтезьму Калевальского раёна (270 чалавек).

Пасля заканчэння "зімовай вайны" над імі навісла пагроза высялення ў Сі-бирь. Пра гэта, у прыватнасці, гаварылася ў Запісцы Народнага камісара внут-ренних спраў Карэла-Фінскай ССР М.Баскакова "Аб становішчы фінскага насяліліся-ня ў спецпоселках на тэрыторыі КФССР", накіраванай 30 красавіка 1940 г. у ЦК КП (б) і СНК Карэліі.

Але ажыццявіць гэтую акцыю органам НКУС не ўдалося. Згодна з савецка-фінляндскаму дамове ад 12 сакавiка 1940 г. i па пастанове СНК СССР № 640-212 ад 4 мая 1940 г. грамадзянам Фінляндыі было дазволена вярнуцца на радзіму, і большасць з іх скарысталіся гэтай магчымасцю.

Пытанне аб высяленні жыхароў Карэліі з 40-кіламетровай памежнай па-лосы спецыяльна быў разгледжаны на пасяджэнні бюро Карэльскага абкама ВКП (б) 3 лютага 1940 г. па рашэнню бюро для правядзення дадзенай аперацыі ў пагранічных раёнах Карэліі былі сфарміраваны спецыяльныя тройкі ў складзе сакратара райкама ВКП (б), старшыні райвыканкама і начальніка раённага аддзела НКВД.

Усяго ад мяжы ва ўнутраныя раёны рэспублікі планавалася высе-ліць. 34 тыс. 268 чалавек. Б большасці сваёй гэта былі карэлы. Але ў дзеянне-насці выселілі крыху менш запланаванага - каля 31 тыс. Чалавек.

Перасяленне жыхароў праходзіла ў суровыя маразы і прыводзіла да трагічны-ільвяня наступстваў: значная частка людзей абмарозілася, многія Перес-ляемые захварэлі, меліся выпадкі смяротнасці.

Веригин, С.Г. Карэлія ў "зімовую вайну" 1939-1940 гг. // Карэлія, Запаляр'е і Фінляндыя ў гады Другой сусветнай вайны. - Петразаводск, 1994. - С.4-7.

Глядзіце відэа: Изба адвоката Егорова традиционная медведоустойчивая дверь на подпятниках (Лістапада 2019).

Loading...

Пакіньце Свой Каментар