Папулярныя Пасты

Выбар Рэдакцыі - 2019

Заходняя дапамога Фінляндыі ў ходзе зімовай вайны ў айчыннай і замежнай літаратуры

Савецка-фінляндская вайна 1939-1940 гг. даўно знаходзіцца ў фокусе вни-манія гісторыкаў шэрагу краін, у першую чаргу - Фінляндыі. Расце цікавасць да гэтай тэмы ў цяперашні час і ў Расіі. Адным з найменш асветленых ас-пект ў айчыннай гістарыяграфіі з'яўляюцца планы высадкі экспедыцыйных-нага корпуса Вялікабрытаніі і Францыі, якія адносяцца да зімы 1939-1940, на-чалу вясны 1940 г., а таксама маштабы ваенна-тэхнічнай і матэрыяльнай па-мошчы краін Захаду.
Фота: livejournal.com

змест

  • частка 1
  • частка 2

Рэалізацыя планаў высадкі англійскіх і французскіх войскаў у Скандынавіі і Фінляндыі магла б змяніць увесь ход другой сусветнай вайны, зрабіўшы неиз-бежной прамую ваенную канфрантацыю СССР з будучымі саюзьнікамі, пры тым з малапрадказальныя наступствамі.

Прадмет гэтага артыкула - высвятленне складаных перыпетый дипломатичес-кай барацьбы вакол цікавіць нас пытання на аснове наяўных у нашым распараджэнні даследаванняў.

Варта заўважыць, што меркаванні і пункту гледжання, выказаныя па гэтай праблеме ў айчыннай гістарыяграфіі, маюць вельмі абмежаваную цэн-насць. Па-першае, у сілу агульнай тэндэнцыйнасці, па-другое, з прычыны таго, што аўтары, якія пісалі на гэтую тэму, не знаёмыя з архіўнымі матэрыяламі па-енных ведамстваў Вялікабрытаніі і Францыі, якія сталі даступнымі з канца 60- пачатку 70-х гадоў.

Паміж ўяўленнямі, бытующими да апошняга часу ў савецкай гістарычнай літаратуры па гэтым пытанні, і вядомым тэзісам Сталіна аб арганізацыі "крыжовага паходу" "заходніх плутакратыя" супраць СССР аб-наруживается несумнеўнае канцэптуальнае сваяцтва.

Адзін з аўтараў выдадзенай у 1941 г. кнігі "Баі ў Фінляндыі" А.Хренов, вос-мысливая вопыт нядаўна якая скончылася вайны, сцвярджаў, што Фінляндыя рас-аглядала "генеральнымі штабамі капіталістычных краін як выгадны плацдарм для вайны супраць СССР". Падрабязна разгледзеўшы яе эффек-ных абарончую сістэму на Карэльскім пярэсмыку і ад Ладажскага возера да Баранцава мора, аўтар прыйшоў да высновы, што фіны разлічвалі "на прыбыццё экспедыцыйных армій імперыялістычных дзяржаў", а ў даль-нейшем "зрабіць арэнай барацьбы савецкую тэрыторыю".

Фота: livejournal.com

З пачаткам Вялікай Айчыннай вайны і уступленнем СССР у союзничес-кіі адносіны з заходнімі дэмакратыямі тэзіс Сталіна адыходзіць часова на другі план. Так, у кнізе Я.Крастыня, выдадзенай у 1942 г., савецка-Фін-ляндская вайна 1939-1940 гг. названая ў адпаведнасці з духам часу "воен-най авантурай фашысцкай Фінляндыі супраць СССР". На думку ав-тора, "завадатарам, якая нападае бокам была Фінляндыя, за спіной кота-рой дзейнічаў драпежніцкі германскі імперыялізм".

Непацверджаны архіўнымі матэрыяламі, а таксама нікім з вядомых даследчыкаў тэзіс аб планах выкарыстання Германіяй тэрыторыі Фін-ляндии для "раптоўнага нападу" на Ленінград [3, с.21] сустракаецца ў рабыня-тыя О.Куусинена. Тым самым быў дадзены, як здавалася аўтару, здавальняючы адказ на пытанне аб прычынах трагедыі блакаднага Ленінграда. На думку О.Куусинена, ужо летам 1939 г. на Карэльскім пярэсмыку быў створаны "Трамп-Лін для раптоўнага нападу" на гэты горад, а гатоўнасць плацдарма была агледжаны начальнікам генштаба вермахта генералам Гальдер.

З пачаткам "халоднай вайны" адбыўся чарговы паварот савецкіх вы ка-следчых у які цікавіць нас пытанні, намецілася вяртанне да тэзы Сталіна. У найбольш канцэнтраваным выглядзе ён раскрываецца ў аб'ёмнай манаграфіі трох аўтараў. На іх думку, "рэакцыйныя колы заходніх дзяржаў" пераследавалі "цалкам пэўную мэту: ператварыць паўстаў-шыі лакальнае ўзброенае сутыкненне ў адпраўны пункт для" крыжовага паходу "супраць СССР". Гэты адказны пастулат, аднак, не даказваецца якімі-небудзь пераканаўчымі фактамі, што адносіцца і да ўмацую-дению "зараз савецка-фінляндская вайна заняла важнае месца ў стратэгі-ных планах Англіі і Францыі".

Нястрогі зварот аўтараў манаграфіі з выкарыстоўванай фінляндскай літаратурай відаць хоць бы на прыкладзе кнігі міністра абароны Фінляндыі Ю.Ниукканена, якая была прыцягнута для доказы таго, што "перад-належыла яшчэ да атрымання дзейснай ваеннай дапамогі ад Англіі і Францыі скаваць сілы Чырвонай Арміі, а затым перайсці разам з іх войскамі ў контрнаступленне і перанесці ваенныя дзеянні на савецкую тэрыторыю ". У кнізе Ю.Ниукканена "Расказвае міністр абароны зімовай вайны" апавядаецца пра перабудову вышэйшага ваеннага камандавання краіны і няма ні слова пра перанос вайны на тэрыторыю СССР.

Вольнае стаўленне да кнігі Ю.Ниукканена адзначу яшчэ ў адным пытанні - аб маштабах дапамогі Фінляндыі, аказанай рознымі заходнімі государст-вамі. Аўтары, заяўляючы, што "неўзабаве дапамогу Захаду узбраеннем пайшла ў Фін-ляндию", замоўчваюць тая акалічнасць, што, за некалькімі выключэннямі, ваенная тэхніка і рыштунак былі набытыя урадам Фінляндыі на звычайнай камерцыйнай аснове. Да таго ж значная частка ўзбраенняў была састарэлых узораў.

Аўтары не спыняюцца перад прамымі падтасоўванне лічбавых дадзеных. Адзначу толькі некалькі. Напрыклад, сцвярджаецца, што "... шчодрая па-моц паступіла з Францыі: 156 самалётаў, 210 гармат ...". На са-мом справе з 156 закупленых ў Францыі самалётаў 80 знішчальнікаў "Кодрон" не былі адпраўленыя ў Фінляндыю да заключэння Маскоўскага свету. Да прыладам аднесены 100 81 мм мінамётаў. У агульнай складанасці з Францыі ў Фінляндыю ў ходзе вайны паступіла 76 гармат.

Фота: livejournal.com

Акрамя жадання саюзнікаў "пераключыць" сусветную вайну на Савецкі Са-юз, яны, на думку аўтараў манаграфіі, маглі б "шляхам адкрыцця новага тыя-Атран ваенных дзеянняў аслабіць ціск на Заходнім фронце, а таксама Ці-шыць Нямеччыну шведскай жалезнай руды". З гэтай мэтай предус-матривалась высадка ў раёне Петсамо 100-тысячнай экспедыцыйнага кор-Пусан для хуткага захопу Мурманска, паўвострава Рыбацкае і последующе-га прасоўвання на поўдзень. Між тым застаецца без тлумачэнняў то обсто-ятельство, што "толькi 5 лютага 1940 г. вышэйшы ваенны савет Англіі і Францыі прыняў рашэнне накіраваць войскі ў Фінляндыю".

М.И.Семиряга ў сваёй працы заўважае, што "ўжо ў сярэдзіне снежня 1939 г. у Лондане абмяркоўваўся план ... аказання сумеснай дапамогі Фінляндыі для од-новременного рашэння двуадзіны задачы: аказання дапамогі Фінляндыі, калі яна сама папросіць яе, і авалоданне шведскім жалезаруднага басейнам з са-абвяшчае Швецыі ". Не выкарыстоўваючы ў сваёй кнізе шырокую фінляндскі літаратуру па тэме, М.И.Семиряга прыходзіць да высновы, што "... баючыся превра-щения тэрыторыі Фінляндыі ў поле бітвы з вынікаючымі адсюль жудаснымі наступствамі, фінскія кіруючыя колы не рызыкнулі афіцыйна заклікаць Англію і Францыю непасрэдна ўмяшацца у савецка-фінляндскі вой-ну ".

У цэлым якія існуюць у айчыннай гістарычнай навуцы прадстаўлення па пытанні аб дапамозе краін Захаду Фінляндыі адрозніваюцца павярхоўнае, няволяў-норированием фактаў, якія не адпавядаюць поглядам аўтараў, скажэннем дадзеных і пунктаў гледжання, прадстаўленых ў замежнай літаратуры. Гэта не пастаў-Воля стварыць здавальняючую рэканструкцыю што адбывалася.

Між тым, у замежнай гістарыяграфіі маецца досыць шырокі матэрыял па цікавіць нас тэме. Значную цікавасць для нашай тэмы ўяўляе кніга Гаральда Макмілана, у той час аднаго з членаў права-тва Вялікабрытаніі. З гутаркі з У.Черчиллем ён прыйшоў да высновы, што апошні не лічыў падтрымку фінаў адзінай мэтай Великобри-тании. Вялікія выгады яна атрымала б у выпадку "прыпынення або скарочаны-ня дастаўкі каштоўнай жалезнай руды нямецкімі судамі праз норвеж-скія тэрытарыяльныя воды".

Па рашэнню вышэйшага ваеннага савета ў Парыжы 5 лютага 1940 г. было "ў прынцыпе вырашана паслаць ... дзве ангельскія дывізіі і 50 тысяч падрыхтаваны-ных добраахвотнікаў з Францыі на дапамогу фінам". Аперацыя была магчымая толькі ў выпадку адваёва Петсамо або выкарыстання Нарвік і іншых нарвежскіх партоў. Справа вырашыла пазіцыя Швецыі і Нарвегіі, якія не дазволілі транзіт войскаў, нягледзячы на ​​тое, што ў адпаведнасці з рашэннем Лігі Нацый Швецыя была абавязаная прапусціць праз сваю тэрыторыю любыя войскі, якія ідуць на дапамогу ахвярам агрэсіі.

Loading...

Пакіньце Свой Каментар