Папулярныя Пасты

Выбар Рэдакцыі - 2019

Заходняя дапамога Фінляндыі ў ходзе зімовай вайны ў айчыннай і замежнай літаратуры - частка 2

Найбольш актыўную ролю стала гуляць Францыя. Распрацоўваліся планы захопу Нарвік, а 2 сакавіка без кансультацый з У.Черчиллем Э.Даладье патлума-вілаў пра гатоўнасць, па атрыманні фармальнай просьбы ад урада Фін-ляндии, паслаць да канца сакавіка 50 тысяч добраахвотнікаў з французскай арміі і 100 бамбавікоў.
Фота: livejournal.com

змест

  • частка 1
  • частка 2

Які пабываў у паездцы па Фінляндыі Г.Макмиллан выступіў у сакавіку 1940 г. у палаце абшчын з дакладам аб дапамозе, аказанай ёй Вялікабрытаніяй, назваўшы ажыццёўленыя мерапрыемствы "сумнай гісторыяй". Пры-чыны маруднасці і няпоўнага выканання просьбаў фінаў па закупках бо-Евай тэхнікі ў гэтым выступленні не былі названыя.

Англійская даследчык Э.Аптон паказвае на прыярытэтную ролю Вялі-кобритании ў планаванні ваеннай акцыі ў Скандынавіі і Фінляндыі.

Ён піша, што "ўмяшальніцтва Вялікабрытаніі стала б магчымым толькі ў выпадку пераносу рускімі ваенных дзеянняў на Швецыю і Нарвегію. Такое ад-нашэнне ангельцаў па сутнасці было абавязковым і для Францыі, паколькі толькі Вялікабрытанія магла даць тэхнічныя сродкі для осуще-ствления ўварвання ў Скандынавію" .

Паказваючы на ​​абмежаваныя маштабы дапамогі саюзнікаў Фінляндыі, аўтар звязвае гэта з тым, што яны ў гэты час па пастаўках узбраенняў аддавалі прыярытэт Турцыі і балканскім краінам. Дастаўку ваеннага рыштунку за-трудняла складаная схема транспарціроўкі, на якую ў сярэднім сыходзіла да аднаго месяца.

Крытыкуючы тэзіс фінскіх аўтараў адносна дапамогі Захаду - "занадта мала, занадта позна", - Э.Аптон адзначае яе ўплыў на маральнае складаючыся-чэнне, асабліва грамадзянскага насельніцтва Фінляндыі.

Фота: livejournal.com

Рашэнне фінаў падпісаць мір з СССР было заснавана на цвёрдай ваеннай неабходнасці - фінская армія не магла ўжо ўтрымліваць фронт, а саюзнікі былі не ў стане перакінуць туды 6 дывізій з артылерыяй, сродкамі ПТА і авіяцыяй падтрымкі. "Кіраўнікі Фінляндыі не хацелі падзяліць лёс папярэдніх ахвяр англа-французскіх гарантый - Чэхаславакіі і Поль-шы", - лічыць Э.Аптон.

Амерыканскі даследчык М.Берри выказвае меркаванне, што "ў спалучаючы-нді з планамі саюзнікаў паслаць войскі ў Фінляндыю, палітыка вмешатель-ства ЗША ў канфлікт на баку Фінляндыі магла б сцэментаваных саюз СССР і Германіі [9, р.67]." Эмацыйная, але бяззубая сімпатыя "ЗША да Фінляндыі тлумачылася далікатным раўнавагай сіл паміж ізаляцыяністаў і интервенционистами, праіснаваўшым аж да катастрофы ў Пэрл-Харбары." Рузвельт не мог дазволіць сабе спаліць масты ў стасунках з Саветамі, але ён не лічыў, што абмежаваная дапамогу Фінляндыі з особна паставіць пад пагрозу будучыню супрацоўніцтва з СССР ".

Падрабязна расматривает пазіцыі саюзнікаў фінляндскі гісторык В.Халсти. У пачатку вайны, лічыць ён, "кіраўнікі знешняй палітыкі на ўсіх узроўнях займалі стрыманую і чакальную пазіцыю, што тлумачылася чаканнем хуткага, на працягу двух тыдняў, разгрому Фінляндыі".

Адной з прычын таго, што да канца студзеня 1940 года "Фінляндыя па-ранейшаму заставалася адна, а важныя рашэнні так і не былі прынятыя", В.Халсти лічыць пасіўную пазіцыю міністра замежных спраў Таннера ў адносінах з Лон-донам і Парыжам, яго надзею толькі на пасярэдніцтва Швецыі.

Даведаўшыся пра рашэнне вышэйшага ваеннага савета ад 5 лютага, Таннер ня ізме-Ніл свой пункт гледжання, лічачы найлепшым выхадам пошукі мірнага рашэння і толькі затым атрыманне дапамогі ад Швэцыі і, нарэшце, ад саюзнікаў. Пазіцыі прыхільнікаў свету, за які выказаліся трое членаў камісіі па замежных-ным справах парламента і прэзідэнт, былі моцна аслабленыя, калі 12 лютага былі атрыманы ўмовы свету ад СССР, якія ўключалі пераход да яго Карэльскага пе-решейка і Ладажскага Карэліі.

Пазіцыя Швецыі канчаткова вызначылася 13-19 лютага, калі ў прес-се з'явіліся афіцыйныя заявы шведскага ўрада і караля аб адмове актыўна ўмешвацца ў вайну на баку Фінляндыі. Адзіная вос-Тава магчымасць працягваць вайну залежала цяпер ад дапамогі саюз-нікаў. Аднак урад Фінляндыі, не ведаючы пра сапраўдныя намеры Ве-ликобритании і Францыі, цягнула час, не ўступаючы ў прамыя кантакты з іх урадамі.

Фота: livejournal.com

Нарэшце, 29 лютага амбасадар Вялікабрытаніі Верекер заявіў Таннер, што ў Фінляндыю пройдуць 12-13 тыс. Вайскоўцаў, у той час як астатнія будуць абараняць шляхі зносін. Незразумелым засталося пытанне аб тым, як будзе пераадолена магчымае узброены супраціў Швецыі. Колькасць войскаў, а таксама прыбыццё іх у Фінляндыю ў другой палове красавіка ні ў якім разе не ладзілі яе кіраўніцтва [10, s.338]. "Нягледзячы на ​​ўсе спачуванне да Фінляндыі, дапамога ішла вельмі павольна". В.Халсти за-якiя выключаюць, што "Фінляндыя была толькі пешкай у вялікай гульні, мэтай якой было пазбаўленне Германіі шведскай руды і павелічэнне працягласці фронту на поўначы да пачатку наступу немцаў на заходнім фронце".

Лаўры Хаатайа піша, што, акрамя пазбаўлення Германіі шведскай руды, стварэ-чэнне новага фронту супраць СССР пазбавіла б немцаў паставак сыравіны і маці-лоўлю [11, s.258]. Гэты аўтар звязвае дыпламатычную актыўнасць СССР 8-12 лютага, калі былі прапанаваны канчатковыя ўмовы міру з рашэннем вышэйшага ваеннага савета саюзнікаў 5 лютага 1940 г.

Пазіцыя саюзнікаў не адрознівалася паслядоўнасцю. У ноч 1 сакавіка яны паабяцалі даставіць да канца гэтага месяца ў Фінляндыю 57 тыс. Чалавек з усім рыштункам. Аднак пазней рушыла ўслед растлумачэнне ваеннага ка-бинета Вялікабрытаніі, што да канца сакавіка ў Нарвегію прыбудзе толькі 12 тыс. Паколькі не было вырашана галоўнае пытанне - аб транзіце войскаў че-рэз Швецыю і Нарвегію - "саюзнікі былі не ў стане выканаць свае абедзве-щания" . Асноўнай прычынай нязгоды шведскага і нарвежскага урадаў было супрацьдзеянне Германіі. Па апошніх дадзеных, перадавы атрад войскаў саюзнікаў паспеў бы ў Фінляндыю толькі ў пачатку красавіка, а да сярэдзіны месяца - прыбыло б толькі 6000 чалавек.

У гэтых умовах 5 сакавіка ўрад Фінляндыі былі адобраны усло-Вія свету, прапанаваныя СССР, нягледзячы на ​​тое, што крайні тэрмін звароту па дапамогу да саюзнікаў быў імі падоўжаны да 12 сакавіка.

Л.Хаатайа заключае, што "планы дапамогі заходніх дзяржаў, без сумневу, прымусілі СССР паспяшацца заключыць мір з Фінляндыяй".

У сваёй аб'ёмнай манаграфіі С.Мюллюниеми так піша пра рашэнне выш-шоўшага ваеннага савета ад 5 лютага 1940 г .: "Пад падставай дапамогі Финлян-дии ў Скандынавію павінны былі адправіць пад выглядам добраахвотнікаў Рэгуляр-ные войскі, ... мэтай якіх быў таксама захоп радовішчаў жалезных руд ў паўночнай Швецыі, - на думку ангельцаў, галоўная мэта ўварвання, - а таксама дапамогу Швецыі ў тым выпадку, калі яна падвергнецца контрнаступленне Гер-маніі ",

У выпадку высадкі экспедыцыйнага корпуса ў Скандынавіі, з-за неаб-брукуй абараняць працяглыя шляхі зносін, у Фінляндыю былі б перакінутыя толькі 10 тыс. Чалавек з агульнай колькасці ў 100 тысяч. Гэтак трохі-лікавыя войскі маглі б абараняць толькі паўночную Фінляндыю.

Фота: livejournal.com

С.Мюллюниеми піша пра стаўленне прэм'ер-міністра Фінляндыі Р.Рюти да заходняй дапамогі. "Рюти разумеў, што дапамога саюзнікаў Фінляндыі яўля-ецца для іх пабочнай мэтай", але лічыў, што прапанова Францыі і Вяліка-Брытаніі дае ў рукі фінам "шмат казыроў". Задача кіраўніцтва краіны за-якiя выключаюць у тым, каб "скарыстацца імі правільна і націскаць як на СССР, так і на Швецыю" [12, s.159-165].

Марці Хяйкио у сваёй манаграфіі "Ад сакавіка да сакавіка. Фінляндыя ў полі-ціку Вялікабрытаніі. 1939-1940" падрабязна распавядае пра сустрэчу ваеннага прадстаўніка Вялікабрытаніі генерала Лінга з Манергеймам 22 лютага дзе ён падрабязна выклаў англійская варыянт дапамогі. Згодна з гэтым сцэна-рию, фінам вынікала прасіць пашырэння дапамогі Швецыі, а ў выпадку отка-за заявіць, што яна вымушана звярнуцца да саюзнікаў і адначасова доби-ваться дазволу на транзіт войскаў. Поспех высадкі войскаў у складзе 6 1/2 диви-зіі залежаў ад пазіцыі Швецыі і Нарвегіі. Ўжываць сілу супраць гэтых дзяр-жаў англічане не планавалі, лічачы адзіным сродкам метад перакананні [13, s.147-148].

Пытанне аб транзіце быў канчаткова вырашана 24 лютага 1940 г. калі ў ад-вет на запыт пасла Фінляндыі ў Стакгольме Эркі: "Як шведскае кіраўнік-ства будзе ставіцца да транзіту тых войскаў, якія, магчыма, прыбудуць з іншых краін на дапамогу Фінляндыі" - міністр замежных спраў Швецыі Офі-цыйная адказаў адмовай.

Аўтар адзначае супярэчнасці ў пазіцыях Вялікабрытаніі і Францыі. "Па-паколькі Францыя ўвесь час імкнулася да большай актыўнасці, у яе супрацоў-честве з Англіяй былі цяжкія моманты, бо яна не магла даваць беспоч-венныя абяцанні, адказваючы за падрыхтоўку і выкананне плана". Найбольш ост-вя гэтыя супярэчнасці праявіліся 27-29 лютага. 27-28 лютага англічане пе-ресмотрели колькасць экспедыцыйных войскаў, паменшыўшы яе на першым этапе да 12-13 тысяч, у той час як прэм'ер Даладье паабяцаў 50 тысяч.

Падводзячы вынікі, варта сказаць, што замежныя даследчыкі практичес-кі аднадушна лічаць галоўнай мэтай не адбылася экспедыцыі рашэнне саюзьнікамі двух задач: пазбавіць Нямеччыну шведскай руды і адкрыць супраць яе новы фронт. Супярэчнасці паміж больш актыўнай Францыяй, якой неўзабаве мелася сустрэць ўдар немцаў на заходнім фронце, і астраўной Вялікабрытаніяй былі адной з прычын няўдачы ў ажыццяўленні плана па-мошчы Фінляндыі. Пастаўкі ўзбраеньняў вяліся саюзьнікамі ў нязначных маштабах і практычна не ўплывалі на вынік вайны.

Галоўнай прычынай таго, што Фінляндыя не звярнулася з афіцыйнай просьбай аб дапамозе да 12 сакавіка, варта лічыць недастатковасць численнос-ці экспедыцыйнага корпуса і пазнейшыя тэрміны яго прыбыцця.

Спіс выкарыстанай літаратуры:

  1. Баі ў Фінляндыі. М., 1941. С.1.
  2. Крастынь Я. Фінляндыя пад ярмом фашызму. М., 1942.
  3. Куусинен О.В. Фінляндыя без маскі. М., 1943.
  4. Перакупшчыкаў Н.І., перакупшчыкаў В.М., Фёдараў В.Г. Фінляндыя ў другой сусветнай вайне. М., 1989. 336 с.
  5. Niukkanen J. Taivisodan puolustusministery kertoo. Porvoo-Hels., 1951.
  6. Семиряга М.І. Таямніцы сталінскай дыпламатыі. 1939-1941. М., 1992.
  7. Macmillan H. The Blast of War. 1939-1945. N.Y. 1967. P.21.
  8. Upton A.F. Finland. 1939-1940. L1974. P.79.
  9. Berry R.M. American Foreign Policy and the Finnish Exception. Hels., 1987.
  10. Halsti W.H. Talvisota 1939-1940. Keuruu. 1957.
  11. Haataja L Kun kansa kokosi itsensa. Hels., 1989.
  12. Mytlyniemi S. Suomi sodassa. Keuruu. 1982.
  13. Haikio M. Maaliskuusta maaliskuuhun. Suomi Englannin politiikassa. 1939-1940. Hels., 1976. 23 S.147-148.

Кілін, Ю.М. Заходняя дапамога Фінляндыі ў ходзе Зімовай вайны ў айчыннай і замежнай літаратуры (планы і рэальныя вынікі) // Палітычная гісторыя і гістарыяграфія (ад антычнасці да сучаснасці). - Петразаводск, 1994. - С.123-129. - Библиогр.: С.129

Loading...

Пакіньце Свой Каментар